Een lepel kan langer trillen
NEMO gebruikt een lepel aan een touw om uit te leggen dat geluid met trillingen samenhangt. Houd je de lepel rechtstreeks vast, dan dempt je hand de beweging. Hangt de lepel vrij aan het touw, dan kan hij na een zachte tik langer blijven trillen. De proef draait om dat verschil in ondersteuning. Kies een rustige tafelplek en werk voorzichtig met het bestek. Het interessante resultaat is de verandering tussen twee opstellingen, niet de hardst mogelijke klank.[1]
Meer dan de lucht
Het touw in deze demonstratie is geen toevallig ophangmiddel. Het kan ook trillingen naar de luisteraar geleiden. NEMO laat daarmee zien waarom dezelfde lepel anders klinkt wanneer de trilling via een andere route aankomt. Schrijf voor een vergelijking op wat hetzelfde blijft: dezelfde lepel en een vergelijkbare zachte aanraking. Verander vervolgens alleen de manier waarop je hem vasthoudt of ophangt. Zo kun je de uitkomst koppelen aan de opstelling, in plaats van aan een toevallig hardere tik.[1]
Water verandert de toon
Bij het flessenorgel van NEMO leveren gelijke glazen flesjes met verschillende hoeveelheden water een tweede vergelijking. Blaas je over de opening, dan gaat de lucht binnenin trillen. Meer water betekent minder luchtruimte en in deze proef een hogere toon. Tik je voorzichtig tegen het glas, dan trillen glas en water samen. In dat geval geeft meer water juist een lagere toon. De tegengestelde uitkomsten worden begrijpelijk zodra je eerst vraagt welk onderdeel van de opstelling de trilling maakt.[2]
Eerst voorspellen, dan vergelijken
Zet de flesjes stabiel neer en gebruik alleen onbeschadigd glas. Noteer vooraf welke fles volgens jou het hoogst zal klinken bij blazen en welke bij zacht tikken. Vergelijk daarna de uitkomsten met de uitleg van NEMO. Een mislukte voorspelling is hier nuttige informatie: misschien had je lucht en glas als dezelfde geluidsbron behandeld. Geef elke fles een herkenbaar label, zodat je de waarneming kunt herhalen. Je hoeft daarvoor geen toonhoogte te meten; een duidelijke vergelijking tussen de flesjes is voldoende.[2]
